ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းလုံးက ဘောလုံးပြက္ခဒိန်တွေကို ဖျက်ဆီးမယ့်အကြံနဲ့ အာဆင်ဝင်းဂါး

အာဆင်နယ်နည်းပြဟောင်းကြီး အာဆင်ဝင်းဂါးတင်သွင်းလာတဲ့

ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကြီးကို ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပမယ့် အကြံအစည်ကို

ဖီဖာတာဝန်ရှိသူတွေက နောက်မဆုတ်ဘဲ ဆက်လုပ်ဖို့ ကြံရွယ်ထားကြသလို

ဥရောပလိဂ်ထိပ်သီးလိဂ်တွေက က န့်ကွက်နေကြတာကြောင့်လည်း

အပျက်ပျက်နဲ့ နှာခေါင်းသွေးထွက်ကာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကြီး

ပျက်စီးမယ့်အရေးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါပြီ။ အာဆင်ဝင်းဂါးဟာ

အာဆင်နယ်နည်းပြအဖြစ်ကနေ လမ်းခွဲပြီးနောက် အချိန်အနည်းငယ်အနားယူခဲ့ပေ မယ့်

နောက်ပိုင်းမှာ ဖီဖာရဲ့ ဘောလုံးဖွံ့ဖြိုးရေး အကြီးအကဲချုပ်အဖြစ်

တာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။ သူတာဝန်ယူပြီးမကြာခင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို

လက်ရှိကျင်းပနေတဲ့ ၄ နှစ်တစ်ကြိမ်အစား ၂ နှစ်တစ်ကြိမ်​​​ပြောင်းလဲကျင်းပဖို့

စီစဥ္လာတာပါ။ ဒီလိုကြံရွယ်ရခြင်းဟာ ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်း

ဘောလုံးတိုးတက်လာစေဖို့၊ စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ရစေဖို့နဲ့

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေအကြား ဘောလုံးအဆင့်အတန်းကွာဟမှုကို

လျော့ချပေးနိုင်ဖို့လည်းဖြစ်ပါတယ်။ အာဆင်ဝင်းဂါးရဲ့ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ်

ကမ္ဘာ့ဖလားကျင်းပမယ့် အကြံအစည်ကို ဖြစ်နိုင်ချေရှိမရှိ ဆန်းစစ်ကြည့်ကြဖို့

ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား နိုင်ငံက ဖီဖာမှာ အဆိုပြုခဲ့ပြီးနောက်မှာတော့

ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေအနက် ၁၆၆ နိုင်ငံက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါကြောင့်လည်း ဒီအစီအစဥ္ကို ဆန်းစစ်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဖီဖာဥက္ကဌ

အင်ဖန်တီနိုက အာဆင်ဝင်းဂါးကို ဦးဆောင်စေခဲ့ပါတယ်။ အာဆင်ဝင်းဂါးကတော့

သူ့ရဲ့အကြံအစည်ဟာ လက်ရှိ ကမ္ဘာ့ဘောလုံးပြက္ခဒိ်န်ကိုပါ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပြီး

ရာနှုန်းပြည့်အကျိုးရှိစေလိမ့်မယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ” ဘောလုံးမှာက ရှင်းပါတယ်။

ပြိုင်ပွဲကြီးတွေကိုမကစားရဘူးဆိုရင် ပြိုင်ပွဲငယ်တွေကိုပဲ ကစားမှာပါ။

ပြိုင်ပွဲငယ်မို့ ကစားဘူးဆိုတာ မရှိဘူး” လို့ ဝင်းဂါးက ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်ကစပြီး ၄ နှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပလာခဲ့ရာမှာ

ကမ္ဘာ့ဖလား မကစားဖူးသေးတဲ့ ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် ၁၃၃ နိုင်ငံ ရှိနေသေးတယ်လို့လည်း

ဝင်းဂါးက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ အာဆင်ဝင်းဂါးရဲ့ အကြံအစည်ကို

ဘောလုံးဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းသေးတဲ့တိုက်ကြီးတွေနဲ့ နိုင်ငံတွေက ထောက်ခံကြပေမယ့်

ဥရောပနိင်ငံတွေက ခါးခါးသီးသီးဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ပရီးမီယားလိဂ်အသင်းတိုင်းကလည်း ဒီအကြံကိုဆန့်ကျင်ကြသလို

ဥရောပရဲ့ထိပ်သီးလိဂ်တွေအကုန်လုံးကလည်း လက်မခံကြောင်း

ကြေညာခဲ့ကြပါသေးတယ်။

လာလီဂါအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဌ ဂျာဗီယာတီးဘက်စ်ကတော့

ဒါဟာ ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းလုံးက ဘောလုံးပြက္ခဒိန်တွေကို ဖျက်ဆီးမယ့်အကြံပဲလို့

ပြစ်တင်ခဲ့ပါတယ်။ မကြာသေးခင်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့စစ်တမ်းအရလည်း ၂ နှစ်တစ်ကြိမ်သာ

ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရင် အထိနာဆုံးဖြစ်မှာက ဥရောပထိပ်သီး

လိဂ်ပြိုင်ပွဲျတွေဖြစ်ပြီး ရုပ်သံလွှင့်ခ၊ ကွင်းဝင်​​ကြေး၊ ​ကြော်ညာသဘောတူညီမှုတွေက

ရတာတွေအပါအဝင် တစ်ရာသီ ယူရို ၈ သန်းဆုံးရှုုံးလိမ့်မယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဖီဖာဥက္ကဌ အင်ဖန်တီနိုကတော့ ကန့်ကွက်သူတွေရှိနေတဲ့ကြားက ဒီအစီအစဥ္ကို

မဖြစ်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ ကြံရွယ်နေပါတယ်။ ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် ၂၁၁ နိုင်ငံပါတဲ့

ဖီဖာကွန်ဂရက်ကို တနင်္လာနေ့တုန်းက အွန်လိုင်းက ပြုလုပ်ခဲ့ရာမှာလည်း

စာမျက်နှာ ၇၀၀ ပါတဲ့ အစီရင်ခံစာကို အတည်ပြုအဖွဲ့ဝင် ၂၀၇ နိုင်ငံသို့ ဖီဖာက

ပေးအပ်ခ့ဲ့ပါတယ်။ အလားတူ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပမယ်ဆိုပါက

ဖီဖာရဲ့ ဝင်ငွေဟာ ဒေါ်လာ ၄.၄ ဘီလျံ(ပေါင် ၃.၃ဘီလျံ) အထိတိုးလာနိုင်ပြီး

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းကို ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းစီ ပိုထောက်ပံ့နိုင်မယ်လိုလည်း

သွေးဆောင်စည်းရုံးခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒါဟာ ဘောလုံးမဖွံဖြိုးသေးတဲ့

နိုင်ငံတွေအတွက် မက်မောစရာလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ တောင်အမေရိက

ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကတော့ ယူအီးအက်ဖ်အေနဲ့အမာခံပူးပေါင်းထားပြီး

၂ နှစ်တစ်ကြိမ်လုပ်မယ့်ပြိုင်ပွဲမှာ မပါဘူးလို့ ကတိပြုထားပါတယ်။

ဘောလုံးဖွံ့ဖြိုးမှု ပိုအားနည်းတဲ့ အာဖရိကတိုက်နဲ့ အာရှတိုက်အပါအဝင်

ကျန်တိုက်အားလုံးကတော့ ဒီအစီအစဥ္ကို ကြိုဆိုထောက်ခံခဲ့ကြပါတယ်။

ဖီဖာဥက္ကဌ အင်ဖန်တီနိုကလည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာပြုလုပ်ခဲ့တဲ့စစ်တမ်းတွေအရ

မျိုးဆက်သစ်တွေက ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွေကို ပိုလိုချင်နေကြပြီး

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုရဲ့ မဲတွေနဲ့အတူ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်လိမ့်မယ်လို့

ယုံကြည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဥက္ကဌ ဆီဖာရင်ကတော့

၂ နှစ်တစ်ကြိမ်လုပ်ရင် ကမ္ဘာ့ဖလားမှာ ဥရောပနိုင်ငံတွေ ဝင်မပြိုင်တော့ဘူးလို့

ယတိပြတ်​တုံ့ပြန်ထားပါတယ်။ ဥရောပ မီဒီယာတွေကလည်း အာဆင်ဝင်းဂါးဟာ

အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အကြံအစည်တစ်ခုကို ဖီဖာသို့ ရောင်းချလိုက်တာပဲလို့

ဝေဖန်ရေးသားခဲ့ကြပါတယ်။ အခြေအနေတွေက ကမ္ဘာကြီး ၂ ခြမ်းကွဲသလို

ဝင်းဂါးဘက်မှာ ရပ်တည်မလား၊ အခြားဘက်မှာ ရပ်တည်မလား ဖြစ်နေပြီး

အားလုံးကလည်း ကိုယ့်ရူ့ထောင့်နဲ့ကိုယ် မှန်ကန်နေကြပါတယ်။

အာဆင်ဝင်းဂါးရဲ့အကြံကြောင့် ဥရောပနဲ့တောင်အမေရိကက တစ်ဘက်၊

ကျန်တိုက်တွေကတစ်ဘက်နဲ့ လက်ရှိ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုကြီး

ပျက်ဆီးသွားမလားဆိုတာကိုတော့ ၂၀၂၂ မေလမှာကျင်းပမယ့်

ဖီဖာကွန်ဂရက်မှာ မဲပေးဆုံးဖြတ်ပြီး အဖြေထွက်လာတော့မှာပါ။

zawgyi

ကမာၻ႔တစ္ဝန္းလုံးက ေဘာလုံးျပကၡဒိန္ေတြကို ဖ်က္ဆီးမယ့္အႀကံနဲ႔ အာဆင္ဝင္းဂါး

အာဆင္နယ္နည္းျပေဟာင္းႀကီး အာဆင္ဝင္းဂါးတင္သြင္းလာတဲ့

ကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲႀကီးကို ၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ က်င္းပမယ့္ အႀကံအစည္ကို

ဖီဖာတာဝန္ရွိသူေတြက ေနာက္မဆုတ္ဘဲ ဆက္လုပ္ဖို႔ ႀကံ႐ြယ္ထားၾကသလို

ဥေရာပလိဂ္ထိပ္သီးလိဂ္ေတြက က န္႔ကြက္ေနၾကတာေၾကာင့္လည္း

အပ်က္ပ်က္နဲ႔ ႏွာေခါင္းေသြးထြက္ကာ ကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲႀကီး

ပ်က္စီးမယ့္အေရးနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါၿပီ။ အာဆင္ဝင္းဂါးဟာ

အာဆင္နယ္နည္းျပအျဖစ္ကေန လမ္းခြဲၿပီးေနာက္ အခ်ိန္အနည္းငယ္အနားယူခဲ့ေပ မယ့္

ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖီဖာရဲ႕ ေဘာလုံးဖြံ႕ၿဖိဳးေရး အႀကီးအကဲခ်ဳပ္အျဖစ္

တာဝန္ယူခဲ့ပါတယ္။ သူတာဝန္ယူၿပီးမၾကာခင္ ကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲကို

လက္ရွိက်င္းပေနတဲ့ ၄ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္အစား ၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္​​​ေျပာင္းလဲက်င္းပဖို႔

စီစၪႅာတာပါ။ ဒီလိုႀကံ႐ြယ္ရျခင္းဟာ ဖီဖာအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတိုင္း

ေဘာလုံးတိုးတက္လာေစဖို႔၊ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ရေစဖို႔နဲ႔

အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံေတြအၾကား ေဘာလုံးအဆင့္အတန္းကြာဟမႈကို

ေလ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ဖို႔လည္းျဖစ္ပါတယ္။ အာဆင္ဝင္းဂါးရဲ႕ ၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္

ကမာၻ႔ဖလားက်င္းပမယ့္ အႀကံအစည္ကို ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိမရွိ ဆန္းစစ္ၾကည့္ၾကဖို႔

ေဆာ္ဒီအာေရးဘီးယား ႏိုင္ငံက ဖီဖာမွာ အဆိုျပဳခဲ့ၿပီးေနာက္မွာေတာ့

ဖီဖာအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံေတြအနက္ ၁၆၆ ႏိုင္ငံက ေထာက္ခံမဲေပးခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ဒီအစီအစၪၠိဳ ဆန္းစစ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ ဖီဖာဥကၠဌ

အင္ဖန္တီႏိုက အာဆင္ဝင္းဂါးကို ဦးေဆာင္ေစခဲ့ပါတယ္။ အာဆင္ဝင္းဂါးကေတာ့

သူ႔ရဲ႕အႀကံအစည္ဟာ လက္ရွိ ကမာၻ႔ေဘာလုံးျပကၡဒိ္န္ကိုပါ အေျပာင္းအလဲျဖစ္ၿပီး

ရာႏႈန္းျပည့္အက်ိဳးရွိေစလိမ့္မယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ” ေဘာလုံးမွာက ရွင္းပါတယ္။

ၿပိဳင္ပြဲႀကီးေတြကိုမကစားရဘူးဆိုရင္ ၿပိဳင္ပြဲငယ္ေတြကိုပဲ ကစားမွာပါ။

ၿပိဳင္ပြဲငယ္မို႔ ကစားဘူးဆိုတာ မရွိဘူး” လို႔ ဝင္းဂါးက ဆိုပါတယ္။

လက္ရွိကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲကို ၁၉၃၀ ခုႏွစ္ကစၿပီး ၄ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္က်င္းပလာခဲ့ရာမွာ

ကမာၻ႔ဖလား မကစားဖူးေသးတဲ့ ဖီဖာအဖြဲ႕ဝင္ ၁၃၃ ႏိုင္ငံ ရွိေနေသးတယ္လို႔လည္

း ဝင္းဂါးက ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ အာဆင္ဝင္းဂါးရဲ႕ အႀကံအစည္ကို

ေဘာလုံးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈနည္းေသးတဲ့တိုက္ႀကီးေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေတြက ေထာက္ခံၾကေပမယ့္

ဥေရာပနိင္ငံေတြက ခါးခါးသီးသီးဆန္႔က်င္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ပရီးမီယားလိဂ္အသင္းတိုင္းကလည္း ဒီအႀကံကိုဆန္႔က်င္ၾကသလို

ဥေရာပရဲ႕ထိပ္သီးလိဂ္ေတြအကုန္လုံးကလည္း လက္မခံေၾကာင္း

ေၾကညာခဲ့ၾကပါေသးတယ္။ လာလီဂါအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဥကၠဌ ဂ်ာဗီယာတီးဘက္စ္ကေတာ့

ဒါဟာ ကမာၻ႔တစ္ဝန္းလုံးက ေဘာလုံးျပကၡဒိန္ေတြကို ဖ်က္ဆီးမယ့္အႀကံပဲလို႔

ျပစ္တင္ခဲ့ပါတယ္။ မၾကာေသးခင္က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့စစ္တမ္းအရလည္း ၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္သာ

ကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲျပဳလုပ္ခဲ့ရင္ အထိနာဆုံးျဖစ္မွာက ဥေရာပထိပ္သီး

လိဂ္ၿပိဳင္ပြဲ်ေတြျဖစ္ၿပီး ႐ုပ္သံလႊင့္ခ၊ ကြင္းဝင္​​ေၾကး၊ ​ေၾကာ္ညာသေဘာတူညီမႈေတြက

ရတာေတြအပါအဝင္ တစ္ရာသီ ယူ႐ို ၈ သန္းဆုံးရႈုံးလိမ့္မယ္လို႔ ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဖီဖာဥကၠဌ အင္ဖန္တီႏိုကေတာ့ ကန္႔ကြက္သူေတြရွိေနတဲ့ၾကားက ဒီအစီအစၪၠိဳ

မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ႀကံ႐ြယ္ေနပါတယ္။ ဖီဖာအဖြဲ႕ဝင္ ၂၁၁ ႏိုင္ငံပါတဲ့

ဖီဖာကြန္ဂရက္ကို တနလၤာေန႔တုန္းက အြန္လိုင္းက ျပဳလုပ္ခဲ့ရာမွာလည္း

စာမ်က္ႏွာ ၇၀၀ ပါတဲ့ အစီရင္ခံစာကို အတည္ျပဳအဖြဲ႕ဝင္ ၂၀၇ ႏိုင္ငံသို႔ ဖီဖာက

ေပးအပ္ခ့ဲ့ပါတယ္။ အလားတူ ၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္က်င္းပမယ္ဆိုပါက

ဖီဖာရဲ႕ ဝင္ေငြဟာ ေဒၚလာ ၄.၄ ဘီလ်ံ(ေပါင္ ၃.၃ဘီလ်ံ) အထိတိုးလာႏိုင္ၿပီး

အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတိုင္းကို ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းစီ ပိုေထာက္ပံ့ႏိုင္မယ္လိုလည္း

ေသြးေဆာင္စည္း႐ုံးခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒါဟာ ေဘာလုံးမဖြံၿဖိဳးေသးတဲ့

ႏိုင္ငံေတြအတြက္ မက္ေမာစရာလည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေတာင္အေမရိက

ေဘာလုံးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကေတာ့ ယူအီးအက္ဖ္ေအနဲ႔အမာခံပူးေပါင္းထားၿပီး

၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္လုပ္မယ့္ၿပိဳင္ပြဲမွာ မပါဘူးလို႔ ကတိျပဳထားပါတယ္။

ေဘာလုံးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ပိုအားနည္းတဲ့ အာဖရိကတိုက္နဲ႔ အာရွတိုက္အပါအဝင္

က်န္တိုက္အားလုံးကေတာ့ ဒီအစီအစၪၠိဳ ႀကိဳဆိုေထာက္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။

ဖီဖာဥကၠဌ အင္ဖန္တီႏိုကလည္း တစ္ကမာၻလုံးမွာျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့စစ္တမ္းေတြအရ

မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြက ေဘာလုံးၿပိဳင္ပြဲေတြကို ပိုလိုခ်င္ေနၾကၿပီး

ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ မဲေတြနဲ႔အတူ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔

ယုံၾကည္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ယူအီးအက္ဖ္ေအ ဥကၠဌ ဆီဖာရင္ကေတာ့

၂ ႏွစ္တစ္ႀကိမ္လုပ္ရင္ ကမာၻ႔ဖလားမွာ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြ ဝင္မၿပိဳင္ေတာ့ဘူးလို႔

ယတိျပတ္​တုံ႔ျပန္ထားပါတယ္။ ဥေရာပ မီဒီယာေတြကလည္း အာဆင္ဝင္းဂါးဟာ

အလြန္ဆိုး႐ြားတဲ့ အႀကံအစည္တစ္ခုကို ဖီဖာသို႔ ေရာင္းခ်လိုက္တာပဲလို႔

ေဝဖန္ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္။ အေျခအေနေတြက ကမာၻႀကီး ၂ ျခမ္းကြဲသလို

ဝင္းဂါးဘက္မွာ ရပ္တည္မလား၊ အျခားဘက္မွာ ရပ္တည္မလား ျဖစ္ေနၿပီး

အားလုံးကလည္း ကိုယ့္႐ူ႕ေထာင့္နဲ႔ကိုယ္ မွန္ကန္ေနၾကပါတယ္။

အာဆင္ဝင္းဂါးရဲ႕အႀကံေၾကာင့္ ဥေရာပနဲ႔ေတာင္အေမရိကက တစ္ဘက္၊

က်န္တိုက္ေတြကတစ္ဘက္နဲ႔ လက္ရွိ ကမာၻ႔ဖလားၿပိဳင္ပြဲက်င္းပမႈႀကီး

ပ်က္ဆီးသြားမလားဆိုတာကိုေတာ့ ၂၀၂၂ ေမလမွာက်င္းပမယ့္

ဖီဖာကြန္ဂရက္မွာ မဲေပးဆုံးျဖတ္ၿပီး အေျဖထြက္လာေတာ့မွာပါ။